Mrągowo w Prusach Książęcych
Mrągowo nie doczekało się budowy murów obronnych, co zamierzał założyć wielki mistrz krzyżacki Fryderyk z Miśni. za jego rządów nie dochodziło podobnie do konfliktów zbrojnych z Polską. Jego spadkobierca Albrecht Hohenzollern uroczyste początek wystąpił przeciwko Polsce, dążąc do obalenia postanowień pokoju toruńskiego. W vendetta za przyskoczyć Krzyżaków na Warmię Polacy wtargnęli na południowe tereny państwa zakonnego. Zagrożeni w Reszlu Polacy poprosili o bratnią pomoc z Pisza. zamek piski na początku zajął kilkuset osobowy oddział polsko-czeski. Na wieść o oblężeniu Reszla 300 jeźdźców wyruszyło z Pisza w kierunku Mrągowa, które zostało zdobyte i z kretesem spalone 21 lipca 1520 roku.
Wojna z Polską przyniosła Krzyżakom masa strat. Albrecht Hohenzollern przyjął luteranizm, tudzież klasztor został rozwiązany. Na gruzach państwa zakonnego powstało świeckie kraina pruskie. Mrągowo i okoliczne wsie dotychczasowy w pełni zniszczone. Nie nie ulega kwestii jako ospale utrzymywałby się taki wcięcie rzeczy, jeżeli nie groźna choroba zakaźna, tzw. angielski pot, która latem 1527 roku zmusiła księcia Albrechta do opuszczenia stolicy w Królewcu i schronienia się razem z rodziną na Mazurach. Albrecht po drodze trafił do zniszczonego Mrągowa. 17 września 1527 roku arcyksiążę pruski nadał miastu prawo do odbywania w każdą sobotę miesiąca cotygodniowych "targów przy rozwiniętą chorągwią" w celu złagodzenia szkód wyrządzonych w czasie wojny. poza tym zezwolił na przełożenie corocznego jarmarku, zwanego jarmarkiem św. Marcina z 11 listopada na bardziej dający się wyeksploatować dla Mrągowa termin 6 grudnia. od tej chwili targ nazwano jarmarkiem św. Mikołaja. Nowa ufność luterańska zyskała swych orędowników i w Mrągowie. Nie zabrakło też i przeciwników reformacji. w rezultacie reformacji parafię w Mrągowie przyłączono do archidiakonatu w Kętrzynie.
Trudną sytuację gospodarczą Mrągowa pogorszył pożar, jaki wybuchł w ciągu nocy 28 października 1568 roku. gród spłonęło doszczętnie. ogień strawił lecz i stare budynki ocalałe od pożaru z 1520 roku, nie zważając na tego podobnie i nowe wybudowane w ostatnim pięćdziesięcioleciu. władza księstwa starał się ulżyć miastu. lecz porządny podniesienie danin i świadczeń na przedmiot księstwa pruskiego i kościoła, oburzał mrągowian przede wszystkim po pożarze. w związku z tym w 1592 roku burmistrz, rajcy i wspólnota wnieśli skargę do księcia w sprawie zawyżonych żądaniach podatkowych. władza wezwał starostę Szestna Ottona von Etzella w celu złożenia wyjaśnień. Starosta nie potrafił tego objaśnić i stwierdził tylko, że mrągowianie nie powinni takimi błahymi sprawami zawracać głowy księciu. ostatecznie sprawę załatwiono połowicznie. Zniesiono czynsz za bagna, tudzież szczytny czynsz za jezioro Czos utrzymywano.
Pod skrajność XVI wieku głównym źródłem utrzymania ludności Mrągowa było rolnictwo, tudzież szczególności uprawa bydła. zawód w tych czasach nie odgrywało jeszcze ważnej roli w gospodarce miasta. oddalony postęp gospodarczy miasta przerwało inkorporacja się Prus Książęcych do II wojny północnej.