II wojna światowa
Lata II wojny światowej dotychczasowy szczególnie trudne dla ludności polskiej z powodu panującego terroru. W szczególnie niegrzeczny sposób został zabity działacz polski Julian Jaskółka. życie kulturalne i towarzyskie zupełnie zanikło, setki młodych mężczyzn zostało wcielonych aż do Wehrmachtu. aż do wojska powoływano do tej pory owo młodsze roczniki. W szkołach zakładano różne organizacje, zarybek uczono musztry wojskowej. na przekór woli rodziców dzieci werbowano aż do szkół Hitlerjugend.
Mrągowo było miejscem obozu jeńców wojennych polskich, francuskich, włoskich i rosyjskich, a poza tym miejscem obozów pracy. Hitlerowcy długo traktowali gród i prowincja powiatu jak obszar, któremu guzik nie przypuszczalnie zagrozić. gazeta "Sensburger Zeintung" popularyzowała i chwaliła mężnych synów narodu niemieckiego, którzy zwyciężyli wtem ponad Polską i innymi krajami. Dziennikarze prasa periodyczna apelowali aż do władz miasta, żeby przeciwdziałając upadkowi rolnictwa i przemysłu, uprościć więcej młodych Polaków aż do prac przymusowych. W mieście było do tej pory mniej towarów i sklepów. Na ulicach niechybnie było mało ludzi młodych, przez co zanikały imprezy sportowe. do tej pory częściej natomiast przywożono ciała poległych na frontach i organizowano uroczyste pogrzeby.
Pod krańcowość 1944 roku profil frontu zbliżała się do tej pory bliżej aż do Prus Wschodnich. Mrągowo w pierwszych planach strategicznych niemiaszek miało stanowić istotny punkt obrony. solenny za ów rynek generał wyłamał się samowolnie spod rozkazu naczelnego dowództwa i nie widząc dyspozycja stawiania oporu wojskom radzieckim na linii Mrągowo-Mikołajki, przesunął linię obrony kilkadziesiąt kilometrów na południowy zachód. za samowolne postępowanie, miał egzystować zmuszony na karę śmierci. Skończyło się jednakże na zdegradowaniu go aż do stopnia szeregowca. wyporność linii obrony ocaliło gród przed całkowitym zniszczeniem.
Operacja wschodniopruska Armii Czerwonej spowodowała odwołanie się jakby bez walki sił niemieckich z tego terenu. w ciągu nocy z 25 na 26 stycznia 1945 roku rozmowa radziecki, wzmocniony kawalerią konną, obserwował od czasu strony jeziora Czos i Czarnego, co się przebieg zdarzeń w mieście. Po nadejściu posiłków gród miało egzystować zajęte, bo nie stwierdzono zgrupowań wojsk niemieckich. Wydarzyło się jednakże coś niespodziewanego. aż do licznych grup konnych wojsk radzieckich, podążających aż do Mrągowa, z kolonijnych zabudowań pobliskich wsi posypał się grad kul z broni maszynowej. Okazało się, że pożoga otworzyli synowie zamożnych rolników i wychowankowie Hitlerjugend. W zorganizowanej zasadzce zginęło kilkunastu żołnierzy, a kilku zostało rannych. w zakresie odwetu wszystkich młodych ludzi i ich rodziny rozstrzelano w Wyszemborku przed pomnikiem Bismarcka. Zginęło wówczas 47 osób. z tej racji profesja Mrągowa opóźniło się o kilkadziesiąt godzin i nastąpiło wczesnym wcześnie rano 27 stycznia 1945 roku. W tym podobnie dniu wojska radzieckie zajęły w dobrym stanie zasięg powiatu mrągowskiego. monety potyczki z ludnością cywilną odbyły się jedynie na rynku i w stosunku do dworcu kolejowym. przez czwórka miesiące w Mrągowie administrację sprawowała Komendantura Wojenna Armii Czerwonej.
Mrągowo nie ucierpiało w czasie wojny. jednakże w trakcie okupacji radzieckiej duża odsetek miasta została spalona owo znaczy obrabowana. społeczność ludzka zdenerwować po mieście mogli się ledwo w godzinach od czasu 8 aż do 18. O tym, że prowincja Mazur został przyznany Polsce dowiedziano się nie wpierw po przybyciu pierwszych urzędników administracji polskiej.