Administracja polska w 1945 roku
W lutym 1945 roku w Białymstoku utworzono Delegaturę Biura Pełnomocnika Rządu na Prusach Wschodnich, której zadaniem było organizacja administracji polskiej na wschodnich terenach wyzwolonych. Pierwsi kadra administracji polskiej przestraszyli się sytuacji jaką zastali w mieście i po przeprowadzonej rozmowie z władzami radzieckimi opuścili miasto. dopiero 28 maja 1945 roku przybył oficjalnie aż do Ządźborka mianowany przez pełnomocnika Rządu Rzeczypospolitej Polskiej, prekursorski starosta powiatu ządźborskiego Czesław Krzewiński.
Starosta społem z grupą pracowników rozpoczął urzędowanie w czerwcu 1945 roku. W mieście mieszkało ok. 3500 dawnych mieszkańców. Władzę samorządową sprawował wapniak mer Sensburga, Bolz. pośród ludności miasta szerzył się dur brzuszny. wczas przystąpiono aż do oczyszczania miasta z ciał ludzkich i zwierzęcych, najczęściej pływających w zbiornikach wodnych.
Linia kolejowa aż do Rucianego została zdemontowana i wywieziona przez władze radzieckie. linia aż do Biskupca i Olsztyna oraz wąskotorówka aż do Kętrzyna były też nieczynne i w znacznej części zniszczone. w sprawie umożliwienia sprawnej komunikacji, uruchomiono określenie drogowy, kto pył stopniowo przywracać aż do użytku transport. 12 czerwca 1945 roku założono w Mrągowie służbę Komendy Milicji Obywatelskiej. W dlatego czasie zorganizowany został państwowy określenie Repatriacyjny. Urządzono także hotel tranzytowy dla przybywających osadników i repatriantów z Wileńszczyzny.
20 lipca 1945 roku mianowano pierwszego po wojnie burmistrza, którym został Feliks Guis. początkowo określenie Miasta i Starostwo mieściło się w Ratuszu. W budynku obok urzędował w dalszym ciągu teutoński mer Bolz.
Przy zarządzie miasta Ządźborka utworzono komisja Narodowościowy, kto współpracował z władzami polskimi w akcji niesienia pomocy poszkodowanej wojną ludności.
W listopadzie 1945 roku określenie Starostwa przeniesiono aż do gmachu przy ulicy Królewieckiej. W grudniu 1945 roku miasto opuściły wojska radzieckie. pod koniec stycznia 1946 roku ochoczo witany przez ludność, przybył na garnizon, 54 Pułk Piechoty Wojska Polskiego. W mieście nocami nadal było brzmieć strzały i wybuchały pożary.